TIMARAKA: 70
Memorandamu leyi yi na 17 wa tipheji.
XITSONGA: RIRIMI RO ENGETELA RO SUNGULA (FAL)
PAPILA RA 2 (P2)
MEMORANDAMU
GIREDI YA 12
XIYENGE XA A: NOVHELE
XIVUTISO XA 1
NDZI NGO TINCIKI - THUKETANA FA
Rice u kongomile ka va Khanyisa, leswaku Khanyisa a ta tivisa vatswari va yena. 
Loko a fika exitarateni xa Xavani, u hlanganile na movha wa Muchipi loyi a a dakwile swinene. 
Muchipi loko a suka ephatini vanghana va lo n'wi rhwala kunene va n'wi nghenisa emovheni, kutani a tifambisela wona. 
Movha a wo haha kunene, leswi a ku ri exiehlweni. Rice u lo twa hi ku pfangana na misava. 
Khombo leri ri ve kona exikarhi ka vusiku laha Rice na Muchipi va nga vuya va lova. 
Mitsumbu ya vona yi kumiwile hi lava vindzukelaka emitirhweni. 
Endzhaku ka loko mana wa yena N'wa-Xitlhelani a twile hi ta rifu ra Rice, u sungurile ku khomiwa hi mavabyi ya mbilu. 
Mpfuleni u boxile leswaku yena se u catile na Lefty, kutani tata wa yena u hava mpfumelelo wo n'wi ba. 
Rhoko ya yena a yi tshwukelanile na ngati, kutani mpfuleni u tekile swiambalo swa yena a famba a ya eka Lefty. 
Loko Ntekele a ya ekamareni laha nsati a a etlele kona ku ya veka switulu, u kume nsati a lovile. 
Nhungu wa timhaka kambe mhaka yo hetelela yi ta averiwa mune wa timaraka.
Rhubiriki ya maavelo ya timaraka eka xitsalwana xa MATSALWA
Xiya ku hambana ka maavelo ya timaraka exikarhi ka Nkoka wa mahungu na Xivumbeko, ku katsa na matirhiselo ya Ririmi
TIKHODI NA MAAVELO YA TIMARAKA
NKOKA WA MAHUNGU [25]
Nhlamuselo ya nhlokomhaka. Vundzeni bya nkanelo, ku amukeleka na ku twisisa matsalwa
XIVUMBEKO NA RIRIMI [10]
Ririmi, thoni na maendlelo lama tirhisiwaka eka xitsalwana.
Khodi ya 7
Vuswikoti bya le henhla ngopfu
-25 wa timaraka
Nhlokomhaka yi hamuseriwile hi vuetnti naswona swilaveko hinkwaswo swi katsiwile.
Ku kombisa mahlamulelo ya le henhla ngopfu:
%+.Vuswikoti bya le henhla ngopfu.
Nkanelo wa mahungu hi vumbhoni byo huma eka tsalwa.
Ku twisisa ka xiyimo xa le henhla ka matsalwa.
Vuswikoti bya le henhla ngopfu
-10 wa timaraka
Xivumbeko xa kahle
Masungulo na mahetelelo ya kahle ngopfu.
Nkanelo wa mahungu lama andlariweke kahle.
Xitayili, thoni, na ririmi swi kahle naswona swi pfumala swihoxo.
Khodi ya 6
Vuswikoti bya le henhla
½-19½ wa timaraka
Nhlamuselo ya le henhla ka nhlokomhaka, ku katsiwa ka swilaveko mayelana na nhlokomhaka.
Nhlamuselo hi vuenti.
Miehleketo leyi boxiweke yo hambanahambana yo huma eka matsalwa.
Matsalwa ya kahle na vumbhoni byo huma eka matsalwa.
Vuswikoti bya le henhla
-7½ wa timaraka
Xitsalwana xi andlariwile kahle.
Masungulo na mahetelelo ya kahle.
Vuxokoxoko bya mahungu swa olova ku byi landzelela
Xitayili, thoni na ririmi ra kahle swi fambelana na xikongomelo.
Maandlalelo lamanene.
Khodi ya 5
Vuswikoti bya le henhlanyana
-17 wa timaraka
Ku kombisa ku twisisa ka nhlokomhaka.
Miehleketo yo amukeleka mayelana na nhlokomhaka.
Miehleketo leyi vupfeke, kambe a hinkwayo yi nga na nseketelo lowu enerisaka.
Vumbhoni byo twisisa matsalwa.
Vuswikoti bya le henhlanyana
-6 ½wa timaraka
Xivumbeko xa kahle na nkhulukelano.
Masungulo, mahetelelo na tindzimana tin'wana ti andlariwe kahle.
Nkanelo wu nga landzeleleka.
Ririmi, thoni na xitayili swo pfumala swihoxo.
Khodi ya 4
½-14½ wa timaraka
Ku kombisa ku twisisa nhlokomhaka, swilaveko hinkwaswo swi katsiwile.
Vumbhoni bya kahle byo seketela nhlokomhaka
Miehleketo leyi seketeriweke a yi khorwisi.
Matwisiselo ya kahle ya tsalwa.
-5½wa timaraka
Vumbhoni byin'wana bya xivumbeko.
Xitsalwana xo pfumala xivumbeko na nkhulukelano wa miehleketo.
Swihoxo switsongo swa ririmi, thoni na xitayili. Xivumbeko xa tindzimana xa kahle.
Khodi ya 3
Vuswikoti byo enela
-12 wa timaraka
Ndlela ya xiyimo xa le hansi xa mahlamulelo ya xivutiso.
Ku twisisa kutsongo ka mahlamulelo ya nhlokomhaka.
Nkanelo wa nhlokomhaka a wu khorwisi, naswona wu na vumbhoni byitsongo byo huma eka tsalwa.
Mudyondzi u pfumala ku twisisa ka tsalwa.
Vuswikoti byo enela
-4 ½ wa timaraka
Xivumbeko xi na xihoxo xa nkunguhato.
xivumbeko xa tindzimana xi na swihoxo.
Swihoxonyana eka ririmi, thoni na xitayili.
Khodi ya 2
Vuswikoti bya madyondza
½-9½ wa timaraka
Mbuyelelo wa mahlamulelo, mikarhi yin'wana miehleketo a yi fambelani na nhlokomhaka.
Ku pfumaleka ka vundzeni bya nkoka.
Miehleketo yo tsana swinene ya matwisiselo ya xitshuriwa na tsalwa.
Vuswikoti bya madyondza
-3 ½ wa timaraka
Maandlalelo yo ka ya nga enerisi na xivumbeko xo ka xi nga kunguhatiwangi , leswi kavanyetaka nkhulukelano.
Swihoxo swa ririmi na xitayili xo hoxeka leswi endlaka xitshuriwa xo ka xi nga amukeleki.
Xihoxo eka xivumbeko xa tindzimana.
Khodi ya 1
Vuswikoti byo ka byi nga enelangi
-7 wa timaraka
A swi olovi ku landzelela nhlokomhaka leyi kaneriwaka hikuva nhlamulo yi na vuxaka byitsongo na nhlokomhaka.
Leswi a ringetisaka xiswona ku hlamula xivutiso i swa xiyimo xa le hansi. Timhaka titsongo leti twalaka a ti na vumbhoni bya leswaku ti huma ebukwini.
Miehleketo yo tsana swinene ya matwisiselo ya xitshuriwa na tsalwa.
Vuswikoti byo ka byi nga enelangi
-2 ½ wa timaraka
A swi olovi ku vona loko nhlokomhaka yi kaneriwile.
Ku pfumaleka ka vumbhoni bya nkunguhato.
Ku pfumaleka ka tindzimana to twisiseka
Xitayili na thoni leswi hoxekeke.
MAAVELO YA TIMARAKA:
NTSENGO: 35
KUMBE
NDZI NGO TINCIKI - THUKETANA FA
N'wana wa yena Rice loyi a a tlumbiwile hi movha a a lovile, v kutani nsati wa yena N'wa-Xitlhelana a tlhaveka, v a lova loko a twa ta rifu ra n'wana wa yena. v Vanhu lavambirhi a va lahliwa hi siku leri. 
Manayila a a yile a ya kombela Mufundhisi Chavani leswaku a ta khongotelav tata wa yena Ntekele eka makungu ya yena. v Ntekele a a lava leswaku Manayila a tekana na Muzayiwev, loyi a a ri na tshengwe, hi tlhelo a ri mukhalabya. 
Jamboti, Lefty na Walk-tall va siyile Bobs, loyi a a fanele ku vekela bodov yo letela mafambelo eka vachayeri, ku suka eDorah'sdale. v Endzhaku ka loko movha wu hundzile, Bobs u belele bodo leswaku mimovha leyi yi nga ta ta endzhaku yi nga va kavanyeti. v Loko vatirhi vanharhu va ka Jesco lava a va rhwale mali leyi a va famba va ri karhi va holela vatirhi eka tifeme hinkwato, v va fika laha vaLefty a va ri kona, u va kombeterile hi xibalesa. v U tlhele a huwelela Jamboti na Walk-tall leswaku va teka mali. v Loko Lefty a heta ku secha un'wana wa vavanuna, kutani a nyiketa vaJamboti makhiya ya xisefo, u baleseriwile hi un'wana wa vavanuna lava, ngati yi ku dzurrrrrr! v Walk-tall na yena u baleseriwile loko a huma emovheni na swikhwama swa maliv, kasi Jamboti yena u yimisile mavoko ku komba leswaku a nga lwi. 
Ku ya tivisa mana wa yena leswaku u khomiwile vv, naswona u tirhela xigwevo xa yena epurasini ra Pluinvee. 
NTSENGO WA XIYENGE XA A:
XIYENGE XA B: NTLANGU
XIVUTISO XA 3
N'wa-Rimbelule u yile entsindza hi mahlambandlopfu. 
N'wa-Rimbelule u boxile xihundla xa nyimpi ya ndhuna na Mathebula.
U tlhele a hlamusela leswaku nyimpi leyi a yi ve kona hi leswi hinkwavo a va rhandzana na Makhanana. 
U boxile leswaku Mavundza hi yena loyi a nga chelela Gezani xiganama lexi a xi phutseriwile hi xidyobyana xa mbuti. 
U tlhele a seketela leswi n'wi endleke leswaku a tivisa hosi xihundla lexi.
Xivangelo xa ku humesela xihundla erivaleni, i mhaka ya leswi se a a nyenyiwa hikuva Mavundza a lava ku tekana na Makhanana. 
Hosi yi yimisile nawu wa "tihlo hi tihlo" eka Mathebula. 
Mathebula u nyikiwile nkarhi wa ku hlamusela leswi nga humelela. 
Loko dyambu ri pela, emutini wa Mathebula, Makhanana u endzeriwile hi Mavundza. 
Mavundza na Makhanana va burile, va boxa swihundla hinkwaswo swa ku dlayiwa ka Gezani, kasi vahloti va hosi a va yingiserile timhaka leti hinkwato. 
Loko ri xa, Makhanana na Mavundza va kumile vavanuna va va rindzile. 
N'wa-Rimbelule u boxile xihundla xa leswi rifu ri kunguhatisiweke xiswona entsindza. 
Hosi yi lerisile leswaku Mavundza na Makhanana va dlayiwa. 
Nhungu wa timhaka kambe mhaka yo hetelela yi ta averiwa mune wa timaraka.
Rhubiriki ya maavelo ya timaraka eka xitsalwana xa MATSALWA
Xiya ku hambana ka maavelo ya timaraka exikarhi ka Nkoka wa mahungu na
Xivumbeko, ku katsa na matirhiselo ya Ririmi
TIKHODI NA MAAVELO YA TIMARAKA
NKOKA WA MAHUNGU [25]
Nhlamuselo ya nhlokomhaka. Vundzeni bya nkanelo, ku amukeleka na ku twisisa matsalwa
XIVUMBEKO NA RIRIMI [10]
Ririmi, thoni na maendlelo lama tirhisiwaka eka xitsalwana.
Khodi ya 7
Vuswikoti bya le henhla ngopfu
-25 wa timaraka
Nhlokomhaka yi hamuseriwile hi vuetnti naswona swilaveko hinkwaswo swi katsiwile.
Ku kombisa mahlamulelo ya le henhla ngopfu:
%+.Vuswikoti bya le henhla ngopfu.
Nkanelo wa mahungu hi vumbhoni byo huma eka tsalwa.
Ku twisisa ka xiyimo xa le henhla ka matsalwa.
Vuswikoti bya le henhla ngopfu
-10 wa timaraka
Xivumbeko xa kahle
Masungulo na mahetelelo ya kahle ngopfu.
Nkanelo wa mahungu lama andlariweke kahle.
Xitayili, thoni, na ririmi swi kahle naswona swi pfumala swihoxo.
Khodi ya 6
Vuswikoti bya le henhla
½-19½ wa timaraka
Nhlamuselo ya le henhla ka nhlokomhaka, ku katsiwa ka swilaveko mayelana na nhlokomhaka.
Nhlamuselo hi vuenti.
Miehleketo leyi boxiweke yo hambanahambana yo huma eka matsalwa.
Matsalwa ya kahle na vumbhoni byo huma eka matsalwa.
Vuswikoti bya le henhla
-7½ wa timaraka
Xitsalwana xi andlariwile kahle.
Masungulo na mahetelelo ya kahle.
Vuxokoxoko bya mahungu swa olova ku byi landzelela
Xitayili, thoni na ririmi ra kahle swi fambelana na xikongomelo.
Maandlalelo lamanene.
Khodi ya 5
Vuswikoti bya le henhlanyana
-17 wa timaraka
Ku kombisa ku twisisa ka nhlokomhaka.
Miehleketo yo amukeleka mayelana na nhlokomhaka.
Miehleketo leyi vupfeke, kambe a hinkwayo yi nga na nseketelo lowu enerisaka.
Vumbhoni byo twisisa matsalwa.
Vuswikoti bya le henhlanyana
-6 ½wa timaraka
Xivumbeko xa kahle na nkhulukelano.
Masungulo, mahetelelo na tindzimana tin'wana ti andlariwe kahle.
Nkanelo wu nga landzeleleka.
Ririmi, thoni na xitayili swo pfumala swihoxo.
Khodi ya 4
½-14½ wa timaraka
Ku kombisa ku twisisa nhlokomhaka, swilaveko hinkwaswo swi katsiwile.
Vumbhoni bya kahle byo seketela nhlokomhaka
Miehleketo leyi seketeriweke a yi khorwisi.
Matwisiselo ya kahle ya tsalwa.
-5½wa timaraka
Vumbhoni byin'wana bya xivumbeko.
Xitsalwana xo pfumala xivumbeko na nkhulukelano wa miehleketo.
Swihoxo switsongo swa ririmi, thoni na xitayili. Xivumbeko xa tindzimana xa kahle.
Khodi ya 3
Vuswikoti byo enela
-12 wa timaraka
Ndlela ya xiyimo xa le hansi xa mahlamulelo ya xivutiso.
Ku twisisa kutsongo ka mahlamulelo ya nhlokomhaka.
Nkanelo wa nhlokomhaka a wu khorwisi, naswona wu na vumbhoni byitsongo byo huma eka tsalwa.
Mudyondzi u pfumala ku twisisa ka tsalwa.
Vuswikoti byo enela
-4 ½ wa timaraka
Xivumbeko xi na xihoxo xa nkunguhato.
xivumbeko xa tindzimana xi na swihoxo.
Swihoxonyana eka ririmi, thoni na xitayili.
Khodi ya 2
Vuswikoti bya madyondza
½-9½ wa timaraka
Mbuyelelo wa mahlamulelo, mikarhi yin'wana miehleketo a yi fambelani na nhlokomhaka.
Ku pfumaleka ka vundzeni bya nkoka.
Miehleketo yo tsana swinene ya matwisiselo ya xitshuriwa na tsalwa.
Vuswikoti bya madyondza
-3 ½ wa timaraka
Maandlalelo yo ka ya nga enerisi na xivumbeko xo ka xi nga kunguhatiwangi , leswi kavanyetaka nkhulukelano.
Swihoxo swa ririmi na xitayili xo hoxeka leswi endlaka xitshuriwa xo ka xi nga amukeleki.
Xihoxo eka xivumbeko xa tindzimana.
Khodi ya 1
Vuswikoti byo ka byi nga enelangi
-7 wa timaraka
A swi olovi ku landzelela nhlokomhaka leyi kaneriwaka hikuva nhlamulo yi na vuxaka byitsongo na nhlokomhaka.
Leswi a ringetisaka xiswona ku hlamula xivutiso i swa xiyimo xa le hansi. Timhaka titsongo leti twalaka a ti na vumbhoni bya leswaku ti huma ebukwini.
Miehleketo yo tsana swinene ya matwisiselo ya xitshuriwa na tsalwa.
Vuswikoti byo ka byi nga enelangi
-2 ½ wa timaraka
A swi olovi ku vona loko nhlokomhaka yi kaneriwile.
Ku pfumaleka ka vumbhoni bya nkunguhato.
Ku pfumaleka ka tindzimana to twisiseka
Xitayili na thoni leswi hoxekeke.
MAAVELO YA TIMARAKA:
NTSENGO: 35
KUMBE
Hi le Ntlhaveni v, emutini wa Mathebula. 
Mathebula a a ri hava vutshamo bya ntiyiso. 
Emutini wa n'anga Mavundza a ku ri na nkhuvo laha Mathebula na Makhanana a va rhambiwile na vona. v Mavundza u rhumile Makhanana na nsati wa noni ku ya rhwala khuwana exigurumbanini. Gezani u yile a ya yima ehansi ka murhi. v VaMakhanana va siyile byalwa endlwini kutani hi ku copeta ka tihlo a ya laha a ku ri na Gezeni. v Loko Mathebula a vona leswaku Makhanana a nga n'wi voni, u fambile a n'wi lava a kala a ya n'wi kuma a ri na Gezani. v Mathebula u bile Gezani a kala a titivala. v Vavasati va n'wi cheletele hi mati a kondza a phaphama. 
A xi phutserile mapa, a ya fanele ku ya cheleriwa Gezani ebyalweni. 
Hi leswi a a lava ku hlayisa vukati bya yena tanihileswi a a nga ha laviwi hi Mavundza. vv A a chava leswaku loko Mathebula o dlayiwa, Mavundza a a ta n'wi hlongola kutani a sala a tekana na Makhanana. 
A a va lava leswaku Mathebula a rivalela nuna wa vona, na ku n'wi kombelela eka Hosi leswaku a nga dlayiwi hikwalaho ka leswi se a a voniwile nandzu. 
N'wa-Ridonga na mune wa vanhu lava a a famba na vona. 
Loko tihuku ti sungula ku khandziya mirhi (namadyambu) v, eXiya-u-nga-vuyi. 
Macha-vavasati. 
Mukamberiwa u ta nyika tidyondzo timbirhi ku ya hi nkongomelo wa buku.
Xik: Vugangu bya dlayisa. vv Vanhu va fanele ku tshembeka emindyangwini ya vona. vv (Amukela dyondzo yin'wana na yin'wana leyi twalaka).
NTSENGO WA XIYENGE XA B:
XIYENGE XA C: SWIHUNGWANA/SWIRUNGULWANA
XIVUTISO XA 5
Xikhegudyana a xi rhandza Rirhandzu, xi venga Mabihana. 
Siku rin'wana loko ku tile va ka Madonsi va ta vika leswaku Mabihana u tikisile nhwanyana wa vona, N'wa-Mesa u va hlongorile, kutani a sala a ba Mabihana. 
Ku fike laha N'wa-Mesa a nga hlongola Mabihana, kutani Mabihana a longa swa yena a famba, kambe a nga tivi lomu a yaka kona. 
Va ka Madonsi va tlhele va tisa Tirhani, n'wana wa Mabihana eka N'wa-Mesa, kutani N'wa-Mesa a sungula hi ku ala, a hetelela a pfumela hi ku tibyela ku n'wi endla hlonga.
N'wa-Mesa a a rhandza Tsakani, n'wana wa Rirhandzu, a venga Tirhani na ku tlhela a n'wi khoma hi voko ra nsimbi. 
Tsakani a a xaveriwa swiambalo leswinene loko Tirhani yena a nga ambali swiambalo swo nyawula. 
Loko tirhani a ta va a pasile ntangha khume, N'wa-Mesa u vurile leswaku a nga na mali yo n'wi yisa exikolweni. 
Nhungu wa timhaka kambe mhaka yo hetelela yi ta averiwa mune wa timaraka.
Rhubiriki ya maavelo ya timaraka eka xitsalwana xa MATSALWA
Xiya ku hambana ka maavelo ya timaraka exikarhi ka Nkoka wa mahungu na
Xivumbeko, ku katsa na matirhiselo ya Ririmi
TIKHODI NA MAAVELO YA TIMARAKA
NKOKA WA MAHUNGU [25]
Nhlamuselo ya nhlokomhaka. Vundzeni bya nkanelo, ku amukeleka na ku twisisa matsalwa
XIVUMBEKO NA RIRIMI [10]
Ririmi, thoni na maendlelo lama tirhisiwaka eka xitsalwana.
Khodi ya 7
Vuswikoti bya le henhla ngopfu
-25 wa timaraka
Nhlokomhaka yi hamuseriwile hi vuetnti naswona swilaveko hinkwaswo swi katsiwile.
Ku kombisa mahlamulelo ya le henhla ngopfu:
%+.Vuswikoti bya le henhla ngopfu.
Nkanelo wa mahungu hi vumbhoni byo huma eka tsalwa.
Ku twisisa ka xiyimo xa le henhla ka matsalwa.
Vuswikoti bya le henhla ngopfu
-10 wa timaraka
Xivumbeko xa kahle
Masungulo na mahetelelo ya kahle ngopfu.
Nkanelo wa mahungu lama andlariweke kahle.
Xitayili, thoni, na ririmi swi kahle naswona swi pfumala swihoxo.
Khodi ya 6
Vuswikoti bya le henhla
½-19½ wa timaraka
Nhlamuselo ya le henhla ka nhlokomhaka, ku katsiwa ka swilaveko mayelana na nhlokomhaka.
Nhlamuselo hi vuenti.
Miehleketo leyi boxiweke yo hambanahambana yo huma eka matsalwa.
Matsalwa ya kahle na vumbhoni byo huma eka matsalwa.
Vuswikoti bya le henhla
-7½ wa timaraka
Xitsalwana xi andlariwile kahle.
Masungulo na mahetelelo ya kahle.
Vuxokoxoko bya mahungu swa olova ku byi landzelela
Xitayili, thoni na ririmi ra kahle swi fambelana na xikongomelo.
Maandlalelo lamanene.
Khodi ya 5
Vuswikoti bya le henhlanyana
-17 wa timaraka
Ku kombisa ku twisisa ka nhlokomhaka.
Miehleketo yo amukeleka mayelana na nhlokomhaka.
Miehleketo leyi vupfeke, kambe a hinkwayo yi nga na nseketelo lowu enerisaka.
Vumbhoni byo twisisa matsalwa.
Vuswikoti bya le henhlanyana
-6 ½wa timaraka
Xivumbeko xa kahle na nkhulukelano.
Masungulo, mahetelelo na tindzimana tin'wana ti andlariwe kahle.
Nkanelo wu nga landzeleleka.
Ririmi, thoni na xitayili swo pfumala swihoxo.
Khodi ya 4
½-14½ wa timaraka
Ku kombisa ku twisisa nhlokomhaka, swilaveko hinkwaswo swi katsiwile.
Vumbhoni bya kahle byo seketela nhlokomhaka
Miehleketo leyi seketeriweke a yi khorwisi.
Matwisiselo ya kahle ya tsalwa.
-5½wa timaraka
Vumbhoni byin'wana bya xivumbeko.
Xitsalwana xo pfumala xivumbeko na nkhulukelano wa miehleketo.
Swihoxo switsongo swa ririmi, thoni na xitayili. Xivumbeko xa tindzimana xa kahle.
Khodi ya 3
Vuswikoti byo enela
-12 wa timaraka
Ndlela ya xiyimo xa le hansi xa mahlamulelo ya xivutiso.
Ku twisisa kutsongo ka mahlamulelo ya nhlokomhaka.
Nkanelo wa nhlokomhaka a wu khorwisi, naswona wu na vumbhoni byitsongo byo huma eka tsalwa.
Mudyondzi u pfumala ku twisisa ka tsalwa.
Vuswikoti byo enela
-4 ½ wa timaraka
Xivumbeko xi na xihoxo xa nkunguhato.
xivumbeko xa tindzimana xi na swihoxo.
Swihoxonyana eka ririmi, thoni na xitayili.
Khodi ya 2
Vuswikoti bya madyondza
½-9½ wa timaraka
Mbuyelelo wa mahlamulelo, mikarhi yin'wana miehleketo a yi fambelani na nhlokomhaka.
Ku pfumaleka ka vundzeni bya nkoka.
Miehleketo yo tsana swinene ya matwisiselo ya xitshuriwa na tsalwa.
Vuswikoti bya madyondza
-3 ½ wa timaraka
Maandlalelo yo ka ya nga enerisi na xivumbeko xo ka xi nga kunguhatiwangi , leswi kavanyetaka nkhulukelano.
Swihoxo swa ririmi na xitayili xo hoxeka leswi endlaka xitshuriwa xo ka xi nga amukeleki.
Xihoxo eka xivumbeko xa tindzimana.
Khodi ya 1
Vuswikoti byo ka byi nga enelangi
-7 wa timaraka
A swi olovi ku landzelela nhlokomhaka leyi kaneriwaka hikuva nhlamulo yi na vuxaka byitsongo na nhlokomhaka.
Leswi a ringetisaka xiswona ku hlamula xivutiso i swa xiyimo xa le hansi. Timhaka titsongo leti twalaka a ti na vumbhoni bya leswaku ti huma ebukwini.
Miehleketo yo tsana swinene ya matwisiselo ya xitshuriwa na tsalwa.
Vuswikoti byo ka byi nga enelangi
-2 ½ wa timaraka
A swi olovi ku vona loko nhlokomhaka yi kaneriwile.
Ku pfumaleka ka vumbhoni bya nkunguhato.
Ku pfumaleka ka tindzimana to twisiseka
Xitayili na thoni leswi hoxekeke.
MAAVELO YA TIMARAKA:
NTSENGO: 35
KUMBE
Sundhuza, v a a tshama eka Tomu eka Nkuri. 
Hi leswi vatirhikulobye a va n'wi konanisa leswaku hikwalaho ka yini mulungu a n'wi rhandza ngopfu na ku vula leswaku a swi fanelangi leswaku a vula mulungu a ku 'baas'. 
A a va tsakisiwa hi ku chivirika ka yena (mandla ya yena). 
Ku pfumala tintwela. 
Ku tshembeka. 
Ku landzelela ntwanano. 
Ku hlayisa/ku xixima nkarhi. 
Tinhlamulo timbirhi ntsena
Ku tsemeta byanyi. 
Hi leswi a nga beriwa thelegiramu yo n'wi tivisa hi ta ku lova ka mana wa yena, ku ri leswaku u kale a ya lahla mana wa yena eka wun'wana nkarhi.
Socks a a ha ku komba vatholi va yena thelegiramu leyi a yi n'wi tivisa hi ta ku lova ka mana wa yena, vv ku ri leswaku u tshame a kombela ku ya lahla mana wa yena eka wun'wana nkarhi. 
Ku ehleketisisa hi mhaka yo karhi/ ku endla rhengu ro karhi. 
Mukamberiwa u ta nyika vonelo ra yena a tlhela a ri seketela. Xikombiso: Ina, vito ra xirungulwana lexi ra yelana na leswi humelelaka eka xona hikuva ri vulavula hi vakhandli va nhlonge, kasi Socks loko a hemba mavunwa a a vula leswaku u ya lahla maxaka ya yena. 
I wa leswaku Socks a a nga yi eku lahleni ka mana wa yena/ a a ya eka xintlangwana xo amukela n'wana wa yena wa nhwanyana loyi a a ri khomba. 
Va rhumerile vanhu ku ya chavelela Socks, ivi vanhu volavo va ya kuma mhaka leyi. 
Mukamberiwa u ta nyika vonelo ra yena. Xikombiso: A ndzi ta n'wi hlongola entirhweni./A ndzi ta n'wi rivalela ndzi vula leswaku a nga ha engeti./ A ndzi ta tsema muholo hi le xikarhi. 
Mukamberiwa u ta nyika vonelo ra yena a tlhela a ri seketela. Xikombiso: Ina, ta khorwisa hikuva evuton'wini vanhu va vukanganyisi na mavunwa vo fana na Socks va tele. 
U hetelele a yimisiwile ku tirha loko feme yi hunguta vatirhi. 
Amukela dyondzo yin'wana na yin'wana ku ya hi nkongomelo/hungu ra xirungulwana. Xik. Vuxisi/vukanganyisi a byi hakeli./ Hambi wo famba enkoveni, lundza ri ta vonaka. 
NTSENGO WA XIYENGE XA C:
XIYENGE XA D: VUTHLOKOVETSERI
XIVUTISO XA 7
RA DZINDZA - B Ngobeni
Xitlhokovetselo lexi xi vulavula hi madzolonga ya le mindyangwini. 
Nuna na nsati a va xiximani. 
Swirhalanganyi a swi ahluriwi hi ndlela yo rhula. 
U vula leswaku i wanuna wa njhaniv loyi a dlayakav vana na nsati v loko ku ri na ku holovisana endyangwini. 
Xibalesa/Xibamu. 
Mindyangu yi taleriwe hi vubihi. 
Ku teka mati u chela eka nhova leyi tshwaka/ ku dlaya ritshwa. 
Ku rheleta vukari/ ku lamula nyimpi. v v na hafu.
Hi loko nuna na nsati va kanetana kumbe va nga kombi ku xiximana. 
KUMBE
XIVUTISO XA 8
Xitlhokovetselo lexi xi vulavula hi ku tlakuka ka nxavo wa mafurha/petirolo. v Ku tlakuka loku ku endla leswaku vakhandziyi na vanhu lava nga na mimovha va tikeriwa hi tihakelo. v Vanhu va hanya vutomi byo tika hikwalaho ka ku tlakuka loku. 
Nxavo wa mafurha kumbe petirolo a wu yimi ndhawu yin'we, vv wu tlakuka nkarhi na nkarhi. 
Vakhandziyi na vonav va tikeriwa v hikwalaho ka ku tlakusiwa ka nxavo wa mafurha. 
Mali. 
Mikwama yi sala yi nga ri na mali. / Vanhu va heleriwile hi mali. vv na hafu.
Tihakelo ta mabazi na mathekisi ti heta vv mali ya vanhu. 
KUMBE
XIVUTISO XA 9
Xitlhokovetselo lexi xi vulavula hi munhu loyi a tisolaka eka Yehovha. v U tisola hikwalaho ka mahanyelo ya yena yo biha. v U vula leswaku a nga endli vubihi hi vomu. v U kombela Xikwembu leswaku xi n'wi rivalela. 
U vula leswaku hi yena n'wana wa Xikwembu./ Xikwembu i n'wini wa yena. 
Mukamberiwa u ta nyika vonelo ra yena. Xik. Ndzi yima na yena hikuva ku navela ka yena i ku endla leswinene kambe u dlayisiwa hi Sathana. 
Kumbe
A ndzi yimi na yena hikuva a hi Sathana a endlaka vubihi kambe byi endliwa hi yena n'wini. 
U tiva Xikwembu swinene./ U rhandza ngopfu Xikwembu. 
I vuvabyi byo ta munhu a nga byi langutelangi naswona byi ta hi matimba. 
Vubihi byo endliwa munhu a nga tiyimiselangi. vv na hafu
Mahanyelo yo biha/ yo ka ya nga ri kahle. 
KUMBE
XIVUTISO XA 10
Xitlhokovetselo lexi xi vulavula hi jaha leri swendlo swa rona swi fanaka na swa mukhalabya. v Swendlo swa rona swi endlile leswaku ku saseka ka yena ku hela. v Jaha ri tshamela ku nwa byalwa naswona a ri hlambi. v Ri tshikile ku nghena xikolo. 
Ku saseka ku herile. 
U tshikile ku nghena xikolo./ A nga yangi emahlweni na tidyondzo. 
Meno ya yena ya thyakile ngopfu. 
Munhu loyi a rhumiwaka ku yisa hungu eka van'wana. v na hafu.
Munhu loyi a tivisaka vanhu ndhawu laha byalwa byi nwiwaka kona. 
Vujaha byi n'wi tlurile". 
Mukamberiwa u ta nyika dyondzo yin'wana na yin'wana ku ya hi mongo wa xitlhokovetselo lexi. Xik. Jaha a ri fanelangi ku tikhoma tanihi mukhalabya. Munhu lontshwa loko a nga tikhomi kahle, wa dyuhala a ha ri ntsongo. 
NTSENGO WA XIYENGE XA D:
NTSENGO WA TIMARAKA:
